Dlaczego plexi pęka przy wierceniu
Plexi (PMMA) to tworzywo termoplastyczne — reaguje na ciepło silniej niż metal czy drewno. Przy wierceniu z błędną geometrią wiertła lub zbyt dużymi obrotami tarcie generuje ciepło, które naprężenia termiczne zwiększają do punktu pęknięcia. Drugi powód to nieprawidłowy kąt natarcia: standardowe wiertło do metalu (HSS, 118°) ma ostry kąt natarcia, który „chwyta” materiał zamiast go skrawać, rozrywając plexi od środka.
Trzecia przyczyna — brak podkładki — objawia się wyrwaniem fragmentu plexi od spodu tuż przed zakończeniem przejścia wiertła przez materiał.
Właściwe wiertło — geometria jest kluczowa
Najlepsza opcja to specjalne wiertło do tworzyw sztucznych z kątem wierzchołkowym ok. 60° (zamiast standardowych 118° do stali). Taki kąt skrawa materiał, zamiast go rozrywać, i minimalizuje naprężenia.
- Wiertło specjalne do tworzyw — najlepszy wybór; kąt 60°, polerowane rowki odprowadzające wióry.
- HSS ze zmodyfikowanym kątem natarcia (0°) — dobre rozwiązanie bez zakupu nowego narzędzia.
- Wiertło do drewna — nie używaj; duże kąty natarcia prawie zawsze kończą się pęknięciem.
Prędkość obrotowa i posuw
- Prędkość obrotowa: 300–800 RPM dla większości grubości i średnic.
- Posuw: równomierny, bez przerw. Zatrzymanie wiertła w materiale generuje lokalne ciepło.
- Chłodzenie: nie jest konieczne przy standardowych otworach, ale na duże średnice lub serie możesz chłodzić wodą z mydłem.
- Wiercenie ręczne: nastaw najniższy bieg, delikatny nacisk.
Podkładka drewniana — zapobiega wyrwaniom
Podłóż pod plexi kawałek sklejki lub twardego drewna grubości min. 10 mm. Kiedy wiertło przechodzi przez dolną powierzchnię plexi, drewno utrzymuje materiał i nie pozwala na wyrwanie.
Odległość otworu od krawędzi
Minimum: 2× średnica otworu od krawędzi. Dla otworu ⌀8 mm — nie bliżej niż 16 mm od krawędzi.
Kiedy zlecić wiercenie zamiast robić samemu
Gdy potrzebujesz wielu otworów z dokładnym rozstawem, otworów przy krawędzi lub o dużej średnicy (powyżej ⌀20 mm) — warto zlecić wiercenie CNC u producenta. Opis usługi: Wiercenie i obróbka plexi.
Najczęstsze pytania
Jakie wiertło do plexi?
Do plexi (PMMA) najlepsze są wiertła z kątem wierzchołkowym 60° lub specjalne wiertła do tworzyw sztucznych. Standardowe HSS 118° nadaje się po lekkim stępieniu krawędzi skrawającej. Unikaj wiertła do drewna.
Dlaczego plexi pęka przy wierceniu?
Najczęściej z powodu zbyt wysokiej prędkości obrotowej, złej geometrii wiertła lub braku podkładki. Kluczowe: wolne obroty, odpowiedni kąt wiertła, drewniana podkładka.
W jakiej odległości od krawędzi można wiercić?
Minimum 2× średnica otworu od krawędzi. Dla otworu ⌀8 mm — minimum 16 mm od krawędzi.